Een uitdaging voor heel België

Er is veel geschreven over technologische innovatie, robotisering, kunstmatige intelligentie en de impact ervan op onze arbeidsmarkt. Terwijl gedurende lange tijd de positieve effecten ervan werden geduid, zoals toenemende productiviteit, beginnen langzaamaan steeds meer barsten te ontstaan in onze overtuiging dat de menselijke dtvwvooruitgang altijd wint bij de confrontatie met technologische verandering. En dat is een klassieke spanning: angst én bewondering tegelijkertijd voor dergelijke uitingen van menselijke vooruitgang.

Van de ene industriële revolutie in de andere leert de geschiedenis dat nieuwe technologie altijd werkloosheid en ongelijkheid creëert, welke dan weer wordt overvleugeld door nieuwe tewerkstellingskansen door de algemene economische groei. Tot dusver toonde onze arbeidsmarkt zich min of meer in staat zich aan te passen, zodra individuen en organisaties de tijd hebben genomen om zichzelf opnieuw uit te vinden door het ontwikkelen van nieuwe vaardigheden, radicaal verschillende business modellen en verschillende organisatiestructuren. Kan het zo verder in een tijdperk van exponentiële technologische ontwikkeling? Of staan we aan het begin van een periode van verstoring (disruption) of zelfs ontwrichting als gevolg van technologie?

Recente voorbeelden willen ons laten zien dat we een omslagpunt naderen waar, door technologische vooruitgang, de economie sneller zal veranderen dan ons vermogen om die veranderingen op te vangen. Recent onderzoek toont aan dat de helft van alle banen in België (2,2 miljoen jobs uit een totaal van 4,5 miljoen) het risico lopen op termijn te worden weg- geautomatiseerd of gerobotiseerd. Daarbij wordt de lijst van bedreigde jobs niet langer beperkt tot handmatige taken: Administratief personeel, accountants en verkopers zijn prominent aanwezig op de lijst van de banen die het meest waarschijnlijk worden geautomatiseerd. Een recente documentaire uitgezonden door VPRO/Tegenlicht gaat verder en maakt overtuigend duidelijk hoe jobs van vandaag tegen 2030 met uitsterven zijn bedreigd. En dat roept vragen op… Gaan we technologie omarmen als dominantie? Of weigeren we om ‘passief te ondergaan’? Zijn wij bereid om deze omwenteling het hoofd te bieden? En zo ja, hoe gaan we dat doen? Wat is daarvoor nodig?

We moeten dringend op zoek naar antwoorden, op een scala aan vragen:

  • Hoe kunnen we onze arbeidsmarkt voorbereiden op de exponentiële toename van automatisering ?
  • Hoe zal onze arbeidsmarkt er over pakweg 10-15 jaar uit zien?
  • Blijft er voor genoeg mensen interessant werk over in de toekomst?
  • Welke vaardigheden zullen de belangrijkste zijn voor de werknemer van de toekomst?
  • Welke kansen bieden die evoluties voor het onderwijs?
  • Voor welke jobs en competenties zullen we jongeren moeten gaan opleiden?
  • Welke rol kunnen ondernemers spelen om ons te helpen voorkomen dat mensen versneld achterop raken ?
  • Hoe gaan we om met eventuele ‘overschotten’ op de arbeidsmarkt?
  • Wat betekent het voor onze contracten, onze pensienregelingen, en andere arbeidsvoorwaarden?
  • Wat voor soort programma’s en stimuli moeten beleidsmakers creëren ?
  • Wat is de rol van het onderzoek aan onze universiteiten in die nieuwe wereld?
  • Welke rol is er weggelegd voor onze overheid?
  • Welke initiatieven kunnen we ontplooien om de uitdagingen het hoofd te bieden?
  • Welke kansen biedt technologische vooruitgang voor onze arbeidsmarkt?
  • Hoe kunnen ze samen met andere betrokkenen surfen op de golf van vernieuwing in plaats van ze te ondergaan?
  • Etc. etc.

De vragen zijn talrijk, lastig en kennen veelomvattende antwoorden. En de uitdagingen vragen om bewustwording en gerichte actie. Van veel verschillende belanghebbenden, uit de hoek van onder meer overheid, bedrijven, onderwijsinstellingen, werkgevers en werknemers.

2 thoughts on “Een uitdaging voor heel België

  1. Het SEMCO-model (en haar gelijken) omarmen binnen de Belgische context. Sinds 1995 bespreek ik de SEMCO case, over een vorm van volwassen participatief management, met Belgische en Nederlandse professionals. Toen was het al een oplossing voor de erg disruptieve Braziliaanse economie van de jaren 70/90. Vandaag is het een model voor de Wereld Economie. Zo ook het Franse Favi, het Nederlandse Buurtzorg/Belgische wit-Gele Kruis, het Amerikaanse SRC, World Blu en vele anderen. Behandel medewerkers participatief als volwassen partners. Deze zullen de robotisering altijd een stapje voor zijn en/of omarmen. Bijvoorbeeld, FAVI is het enige bedrijf dat nog steeds in Frankrijk (met Franse lonen !1) succesvol bepaalde auto-onderdelen maakt. Haar meestal laaggeschoolde arbeiders doen mee in een project met als vraag “hoe hier nog werken binnen 20 jaar”, waardoor zij o.a. innovatieve componenten voor electrische motoren hebben ontwikkeld, en nog steeds in Frankrijk kunnen blijven werken. Zoiets kan in het klassiek paternalistisch arbeidssysteem niet.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *